Czy audyt energetyczny przedsiębiorstwa rzeczywiście pokazuje, gdzie firma zużywa najwięcej energii i które inwestycje mają uzasadnienie ekonomiczne? Jednak odpowiedź nie zawsze wynika z samych faktur. W obiekcie wielobranżowym na koszty wpływają przegrody, źródło ciepła, wentylacja, chłodzenie, oświetlenie, napędy oraz sposób prowadzenia procesów. Dlatego audyt energetyczny przedsiębiorstwa pozwala zebrać te obszary w spójną analizę. Następnie przekłada dane techniczne na decyzje inwestycyjne.
W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda przygotowanie i realizacja audytu energetycznego firmy. Omawiamy też potrzebne dane, zawartość raportu oraz koszt opracowania. Ponadto pokazujemy, czym audyt różni się od świadectwa charakterystyki energetycznej. Wyjaśniamy również, jak czytać rekomendacje dotyczące modernizacji. Dzięki temu właściciel, dyrektor techniczny lub osoba odpowiedzialna za energię może lepiej przygotować zapytanie ofertowe. Łatwiej też określi oczekiwany zakres analizy.
Kiedy przedsiębiorstwo potrzebuje audytu energetycznego
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa jest potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy firma chce podejmować decyzje na podstawie danych. Dzięki temu przedsiębiorstwo nie opiera się wyłącznie na ogólnych założeniach. Dotyczy to planowanej modernizacji źródła ciepła, poprawy izolacji i instalacji fotowoltaicznej. Audyt pomaga także wtedy, gdy koszty energii rosną. W takim przypadku może wskazać system odpowiadający za największą część zużycia. Opracowanie porządkuje problemy i pomaga ustalić kolejność działań.
Zakres analizy nie musi ograniczać się do budynku. W firmie bierze się również pod uwagę systemy techniczne i profil zużycia energii. Analiza może obejmować między innymi oświetlenie, wentylację, chłodzenie, napędy oraz źródła ciepła. Ponadto uwzględnia inne instalacje związane z funkcjonowaniem obiektu. W zakładach wykorzystujących sprężone powietrze zasadne może być rozważenie osobnego audytu tego systemu.
Znaczenie ma również cel opracowania. Innego zakresu może wymagać plan inwestycyjny dla całego zakładu. Natomiast inny zakres sprawdzi się przy ocenie konkretnego odbiornika energii. W naszej ofercie znajdują się między innymi audyt energetyczny przedsiębiorstwa, audyt elektroenergetyczny, audyt oświetlenia oraz audyt napędów elektrycznych.
W EnMS Polska od 2010 roku pomagamy przedsiębiorstwom analizować efektywność energetyczną. Jednocześnie wspieramy planowanie działań oszczędnościowych. Wykonujemy audyty zgodnie z normą PN-EN 16247, korzystając z wykwalifikowanej kadry i profesjonalnego sprzętu pomiarowego. Nie zakładamy jednak, że każda firma potrzebuje identycznego opracowania. Najpierw trzeba ustalić cel, obiekt oraz systemy objęte analizą.
Jak przebiega audyt energetyczny firmy krok po kroku
Punktem wyjścia jest rozpoznanie celu audytu i zakresu obiektu. W pierwszej kolejności warto określić, czy przedsiębiorstwo chce przeanalizować cały budynek i procesy techniczne. Można też skupić się na wybranym obszarze, na przykład energii elektrycznej, oświetleniu lub napędach. Znaczenie ma sposób użytkowania obiektu oraz liczba analizowanych systemów. Ważne jest również to, czy firma planuje konkretne inwestycje.
Następnie analizowane są dostępne dane i dokumentacja. Mogą one obejmować informacje o zużyciu energii, faktury oraz dane o pracy instalacji. Oprócz tego przydatna jest dokumentacja techniczna i informacja o stanie budynku oraz urządzeń. Kompletność materiałów wpływa na sprawność pracy i możliwość porównania wyników. Jeżeli dokumentacja nie odpowiada stanowi faktycznemu, sama analiza papierowa może prowadzić do pozornej precyzji.
Kolejnym elementem są oględziny na miejscu. Pozwalają one skonfrontować dokumenty z rzeczywistym stanem obiektu, instalacji i urządzeń. W starszych budynkach projekt może różnić się od faktycznego ocieplenia, rodzaju stolarki czy przebiegu instalacji. Dlatego ocena stanu rzeczywistego ma znaczenie dla modelu energetycznego. W efekcie wpływa także na późniejsze rekomendacje.
W zależności od celu i zakresu potrzebne mogą być również pomiary systemów technicznych. Informacje o możliwościach pomiarowych opisujemy na stronie pomiarów systemów technicznych. Po zebraniu danych tworzy się model obiektu. Następnie przygotowuje się bilans energetyczny i porównuje warianty modernizacji. W naszej praktyce punktem końcowym nie jest sama lista usterek. Raport pomaga ustalić nakłady, przewidywane oszczędności i kolejność realizacji.
Co powinien zawierać raport audytu energetycznego
Raport powinien umożliwiać przejście od diagnozy do decyzji. Jednym z jego elementów jest inwentaryzacja techniczno-budowlana. Obejmuje ona uporządkowany opis obiektu, jego przegród, instalacji i urządzeń. Dzięki temu osoba zarządzająca może sprawdzić, czy opracowanie odnosi się do rzeczywistych elementów wpływających na zużycie energii.
Istotną częścią jest bilans energetyczny. Pozwala zestawić zużycie w poszczególnych obszarach i ocenić znaczenie konkretnych systemów. W raporcie mogą znaleźć się także wskaźniki energii użytkowej, końcowej i pierwotnej. Oznacza się je odpowiednio jako EU, EK i EP. Same wskaźniki nie zastępują jednak analizy ekonomicznej. Dla zarządzającego ważne jest również to, jaki koszt wiąże się z poprawą danego parametru.
Najbardziej praktyczną część raportu stanowią warianty modernizacji. Mogą dotyczyć na przykład poprawy izolacji, modernizacji źródła ciepła lub zmiany oświetlenia. Obejmują także optymalizację wentylacji albo ocenę instalacji fotowoltaicznej. Każdy wariant powinien uwzględniać nakłady, przewidywane oszczędności energii i kosztów. Warto również określić kolejność wykonania. Nie należy traktować pojedynczej rekomendacji jako automatycznie najlepszej bez odniesienia do celu firmy.
Dobry raport powinien także jasno pokazywać założenia. Jeżeli dane o czasie pracy, obciążeniu lub stanie urządzeń są niepełne, trzeba uwzględnić to w interpretacji. Wiarygodność modelu zależy od zgodności dokumentacji, oględzin i pomiarów ze stanem faktycznym. Właśnie dlatego rekomendacje powinny być czytane razem z opisem przyjętych danych. Nie należy oceniać ich wyłącznie przez pryzmat końcowej wartości oszczędności.
„Wiarygodny audyt nie kończy się na bilansie energii – jego wartość zależy od zgodności dokumentacji, oględzin i pomiarów ze stanem faktycznym oraz od przełożenia wyników na warianty inwestycyjne.”
– Marek Amrozy, EnMS Polska
Jak analizować różne systemy przedsiębiorstwa
W obiekcie produkcyjnym lub usługowym zużycie energii rzadko wynika z jednego źródła. Przegrody i stolarka wpływają na zapotrzebowanie na ogrzewanie. Jednak na bilans mogą silnie oddziaływać także wentylacja, chłodzenie, oświetlenie i napędy. Warto analizować te elementy razem z profilem pracy przedsiębiorstwa. Dzięki temu można właściwie ocenić ich znaczenie. Identyczne urządzenia mogą bowiem działać inaczej przy różnych godzinach pracy i obciążeniu.
Oświetlenie można oceniać pod względem zastosowanych źródeł światła, sterowania i warunków użytkowania. W przypadku napędów elektrycznych znaczenie ma ich udział w zużyciu. Ważne jest również dopasowanie pracy do rzeczywistego zapotrzebowania. Jeżeli głównym problemem jest energia elektryczna, zakres może zostać uzupełniony o audyt elektroenergetyczny albo audyt napędów elektrycznych. Nie oznacza to jednak, że taki audyt automatycznie zastępuje pełny audyt przedsiębiorstwa.
W zakładach wykorzystujących sprężone powietrze warto sprawdzić ten system jako osobny obszar. Straty mogą wiązać się z pracą urządzeń, dystrybucją lub sposobem wykorzystania. Jednak zakres i wnioski muszą wynikać z danych oraz oględzin konkretnej instalacji. Podobnie analiza wentylacji i chłodzenia powinna uwzględniać funkcję obiektu. Ponadto trzeba wziąć pod uwagę wymagania procesu oraz rzeczywisty harmonogram pracy.
Takie podejście pomaga uniknąć inwestowania wyłącznie w najbardziej widoczny element. Modernizacja źródła ciepła może być uzasadniona. Jej efekt zależy jednak także od stanu przegród i regulacji instalacji. Z kolei wymiana oświetlenia wymaga sprawdzenia czasu pracy i sposobu sterowania. Analiza systemowa pozwala porównać działania. W rezultacie pomaga ustalić, które z nich warto wykonać najpierw.
Pakiet modernizacji dla firmy produkcyjnej
Zrealizowaliśmy pakiet działań dla firmy produkcyjnej, dzięki któremu łączne zużycie energii spadło o ok. 2 300 MWh/rok – to przekłada się na około 680 tys. zł oszczędności rocznie i redukcję emisji ok.
Od czego zależy koszt audytu energetycznego firmy
Nie ma jednej uniwersalnej ceny audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Wycena jest indywidualna, ponieważ różnią się zarówno obiekty, jak i cele opracowania. Na koszt wpływają przede wszystkim powierzchnia, złożoność bryły oraz kompletność dokumentacji. Znaczenie ma także liczba i rodzaj analizowanych systemów. Ponadto liczy się zakres oczekiwanych wniosków.
Znaczenie ma także to, czy audyt obejmuje cały obiekt, czy wybrany obszar. Analiza zakładu z częścią biurową, halą produkcyjną i instalacjami technicznymi wymaga szerszego zakresu. Dotyczy to również obiektów z różnymi profilami pracy. Innego opracowania wymaga natomiast pojedynczy system. Dodatkowym elementem mogą być pomiary, jeżeli bez nich nie da się wiarygodnie ocenić parametrów urządzeń lub instalacji.
Dla porządku warto oddzielić ceny prostszych opracowań mieszkalnych od wyceny dla przedsiębiorstwa. Do pierwszej wyceny warto przygotować podstawowe informacje. Należą do nich adres i przeznaczenie obiektu, powierzchnia oraz opis działalności. Przydatne będą także liczba budynków, dane o zużyciu energii i dokumentacja techniczna. Warto dołączyć informacje o instalacjach oraz planowanych inwestycjach. Ponadto należy wskazać, czy firma oczekuje pełnego audytu, czy analizy konkretnego systemu. Im precyzyjniej określony cel, tym łatwiej dopasować zakres i porównać oferty.
Audyt przedsiębiorstwa a świadectwo charakterystyki energetycznej
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa i świadectwo charakterystyki energetycznej nie są tym samym opracowaniem. Audyt ma charakter analityczno-decyzyjny. Jego celem jest rozpoznanie zużycia energii i wskazanie obszarów strat. Ponadto porównuje możliwe działania modernizacyjne wraz z nakładami, przewidywanymi oszczędnościami i kolejnością prac.
Świadectwo opisuje charakterystykę energetyczną obiektu w określonym zakresie. Nie należy oczekiwać, że samo świadectwo odpowie na pytanie o najbardziej opłacalną modernizację. Dotyczy to wentylacji, źródła ciepła, oświetlenia oraz napędów. Audyt przedsiębiorstwa może natomiast obejmować wiele systemów. Następnie odnosi ich analizę do profilu zużycia oraz planów inwestycyjnych firmy.
W naszej ofercie występują również odrębne rodzaje opracowań. Należy do nich audyt energetyczny do premii termomodernizacyjnej. Nie należy utożsamiać go automatycznie z pełnym audytem przedsiębiorstwa. O wyborze decyduje bowiem cel i wymagany zakres. Podobnie audyt elektroenergetyczny, oświetlenia, napędów czy sprężonego powietrza może być właściwy jako analiza obszarowa. Nie zawsze jednak zastąpi szersze opracowanie.
Jeżeli audyt ma wspierać finansowanie inwestycji, aktualne zasady konkretnego programu trzeba sprawdzić w jego oficjalnym źródle. W naszej ofercie uwzględniamy między innymi możliwości związane z FARR-ELENA / ELENA. Obejmują one także pożyczkę 0% z umorzeniem do 49% na inwestycje energooszczędne. Sam audyt nie oznacza automatycznego uzyskania wsparcia.
Jak przygotować zapytanie ofertowe na audyt firmy
Zapytanie ofertowe powinno opisywać nie tylko nazwę obiektu, lecz także problem biznesowy. Warto napisać, czy celem jest ograniczenie kosztów energii lub przygotowanie planu modernizacji. Można również wskazać ocenę konkretnego systemu albo weryfikację kilku wariantów inwestycyjnych. Trzeba też określić, jakie części przedsiębiorstwa mają zostać objęte analizą. Ponadto należy wskazać ograniczenia dotyczące pracy zakładu.
Do wiadomości można dołączyć zestawienie zużycia energii, faktury, rzuty i dokumentację techniczną. Przydatne będą także informacje o mocy urządzeń, harmonogramie pracy oraz planowanych zmianach. Jeżeli część danych jest niedostępna, należy to zaznaczyć. Brak dokumentu nie przekreśla rozmowy. Może jednak wpływać na zakres oględzin, pomiarów i późniejszą wycenę.
Po naszej stronie ważne jest rozpoznanie celu, zakresu obiektu i oczekiwanego rezultatu. Następnie możemy ustalić, czy potrzebny jest pełny audyt energetyczny przedsiębiorstwa. W innym przypadku właściwy może być audyt wybranego systemu. Zakres usług i możliwe kierunki analizy przedstawiamy na stronie usługi EnMS Polska. W razie potrzeby zakres może uwzględniać profesjonalne pomiary. Nie zakładamy ich jednak automatycznie dla każdego opracowania.
Przed pierwszą rozmową warto określić oczekiwany rezultat opracowania. Dzięki temu łatwiej wskazać zakres użyteczny dla zarządzających i zespołów technicznych.
FAQ: pytania o audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Ile kosztuje audyt energetyczny firmy?
Zależy między innymi od powierzchni, złożoności obiektu i kompletności dokumentacji. Znaczenie ma także cel opracowania oraz liczba i rodzaj analizowanych systemów.
Jak długo trwa audyt energetyczny?
Czas zależy od zakresu, dostępności danych oraz wielkości i złożoności obiektu. Wpływa na niego również potrzeba wykonania pomiarów. Dlatego termin powinien być ustalony razem z zakresem opracowania. Nie należy przyjmować stałej wartości dla każdej firmy.
Co przygotować do audytu?
Przygotuj informacje o obiekcie i jego przeznaczeniu, powierzchni oraz zużyciu energii. Dołącz dane o instalacjach, urządzeniach, dokumentacji technicznej i planowanych modernizacjach. Warto także opisać profil pracy zakładu. Jeżeli nie masz kompletu materiałów, poinformuj o tym na początku. Dzięki temu można prawidłowo zaplanować dalszą analizę.
Czy audyt zastępuje świadectwo energetyczne?
Nie. Wybór dokumentu zależy od celu i oczekiwanego rezultatu. Dlatego przed zamówieniem trzeba ustalić, jaki rodzaj opracowania jest wymagany.
Czy audyt oznacza określony poziom oszczędności?
Nie można wiarygodnie obiecać z góry konkretnego poziomu oszczędności. Wynik zależy od stanu obiektu, danych, profilu zużycia i przyjętych wariantów. Wpływa na niego także późniejsze wdrożenie. Raport powinien przedstawiać przewidywane efekty razem z założeniami, nakładami i kolejnością działań.
Praktyczne wnioski dla zarządzających firmą
- W pierwszej kolejności określ cel audytu przed wysłaniem zapytania: plan modernizacji, ograniczenie kosztów, ocenę systemu czy analizę całego przedsiębiorstwa.
- Zbierz dane o zużyciu energii, dokumentację techniczną i informacje o pracy instalacji. Jednocześnie zaznacz braki w dokumentacji.
- Nie ograniczaj analizy do przegród i źródła ciepła. Uwzględnij również oświetlenie, wentylację, chłodzenie, napędy oraz profil zużycia energii.
- Sprawdź, czy potrzebny jest pełny audyt przedsiębiorstwa, czy audyt obszarowy, na przykład elektroenergetyczny, oświetlenia, napędów albo sprężonego powietrza.
- Oceniaj raport przez pryzmat nakładów, przewidywanych oszczędności, założeń i kolejności realizacji. Nie kieruj się wyłącznie jedną wartością procentową.
- Przed uwzględnieniem finansowania sprawdź aktualne zasady programu w oficjalnym źródle. Audyt nie przesądza samodzielnie o przyznaniu wsparcia.
- Skonsultuj zakres z nami, aby przygotować indywidualną wycenę i opracowanie odpowiadające rzeczywistym potrzebom obiektu.
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa jako podstawa decyzji
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa powinien łączyć dane techniczne z perspektywą biznesową. Jego wartość polega na pokazaniu, gdzie występują straty. Ponadto wskazuje możliwe warianty modernizacji i związane z nimi nakłady. Określa także kolejność prowadzenia prac. W obiektach wielobranżowych szczególne znaczenie ma analiza systemów i profilu zużycia. Nie chodzi wyłącznie o samą bryłę budynku.
Nie istnieje jedna cena ani jeden zakres właściwy dla każdej firmy. Opracowanie wymaga dopasowania do powierzchni, dokumentacji, celu i liczby analizowanych systemów. W EnMS Polska możemy rozpocząć od konsultacji. Następnie przeanalizujemy dostępne informacje i ustalimy, czy potrzebny jest pełny audyt, czy zakres specjalistyczny. Skontaktuj się z nami, aby omówić zakres i indywidualną wycenę.
Marek Amrozy jest ekspertem EnMS Polska oraz dyrektorem odpowiedzialnym za rozwój projektów w obszarze efektywności energetycznej. Posiada ponad 20 lat doświadczenia zdobyte m.in. w Narodowej Agencji Poszanowania Energii, gdzie odpowiadał za realizację i koordynację audytów energetycznych oraz projektów poprawy efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach i sektorze publicznym.
Jest autorem lub współautorem ponad 500 audytów energetycznych obejmujących budynki, instalacje przemysłowe, systemy ciepłownicze oraz odnawialne źródła energii. Brał udział w projektach międzynarodowych wspierających przedsiębiorstwa w poprawie efektywności energetycznej.
Specjalizuje się w praktycznym wdrażaniu systemów zarządzania energią ISO 50001, analizie zużycia energii oraz identyfikacji potencjału oszczędności w przedsiębiorstwach. Jest także prelegentem i uczestnikiem branżowych wydarzeń dotyczących transformacji energetycznej i zarządzania energią.
