Szacowany czas czytania: 5 minut
- Nowelizacja Prawa energetycznego ma przyspieszyć transformację energetyczną.
- Wprowadza nowe przepisy dotyczące przyłączania OZE do sieci.
- Reforma ma zwiększyć dostępność mocy przyłączeniowych i obniżyć ceny energii.
- Projekt przewiduje elastyczne umowy przyłączeniowe oraz uproszczenie procedur.
- Wprowadzenie morskich farm wiatrowych oraz wsparcie dla biogazowni.
Rząd przyjął nowelizację Prawa energetycznego, tzw. ustawę sieciową, której celem jest przyspieszenie transformacji energetycznej, uporządkowanie przyłączania OZE do sieci i wzmocnienie deregulacji. To pierwsza część zmian wynikających z wniosków po blackoucie na Półwyspie Iberyjskim. Projekt trafia teraz do Sejmu.
Minister energii Miłosz Motyka zapowiedział, że reforma ma przyspieszyć inwestycje i wesprzeć rozwój OZE, magazynów energii oraz biogazowni. Nowe przepisy zwiększą dostępność mocy przyłączeniowych, dadzą odbiorcom końcowym większą kontrolę nad kosztami, a także podniosą bezpieczeństwo systemu i stabilność sieci. Rząd liczy, że poprawi to pewność inwestorów i obniży ceny energii, czyniąc polskie regulacje punktem odniesienia w UE. Projekt jest elementem rządowego pakietu antyblackoutowego, choć przewiduje też nowe obowiązki i opłaty dla inwestorów, co było przedmiotem rozmów z Ministerstwem Klimatu i Środowiska.
Podczas konferencji po posiedzeniu rządu w 2026 r. projekt wskazano jako kluczowy zarówno od strony legislacyjnej, jak i inwestycyjnej. Zapowiedziano włączenie do krajowego systemu pierwszych morskich farm wiatrowych (Baltic Power Orlenu), zapewnienie finansowania dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej oraz rekordowe nakłady na sieci i magazyny energii.
Nowelizacja ma dostosować prawo do skali planowanych inwestycji i wprowadza przejrzysty, „sprawiedliwy” proces uzyskiwania warunków przyłączenia. Zakłada silny komponent deregulacyjny, większą przewidywalność procedur i transparentność działań operatorów. W projekcie uwzględniono liczne postulaty zespołu SprawdzaMY, którym kieruje prezes InPostu Rafał Brzoska.
Celem regulacji jest wyeliminowanie spekulacji i handlu warunkami przyłączeniowymi poprzez zamianę ich w realne projekty. Służyć temu mają kamienie milowe w umowach i system zabezpieczeń, a także centralne platformy wskazujące możliwości lokalizacji i dostępność przyłączeń. Ustawa przewiduje rozwiązania techniczne i organizacyjne ułatwiające integrację OZE, a także ułatwienia dla biogazu i biometanu, którym przyznano rolę stabilizacyjną w lokalnych obszarach bilansowania.
Rozszerzona zostaje koncepcja cable poolingu: na jednym przyłączu i w jednym wniosku będzie można połączyć różne źródła OZE z magazynem energii. Ma to uprościć procedury i zwiększyć stabilność pracy sieci. Operatorzy mają zapewnić pełną przejrzystość i spójną kontrolę, a państwo wdraża rekomendacje PSE po iberyjskim blackoucie, zgodnie z priorytetowym „pakietem antyblackoutowym”.
Projekt wprowadza elastyczne umowy przyłączeniowe umożliwiające uruchomienie instalacji w okresie przejściowym przed pełną rozbudową sieci. Warunki przyłączenia będą ważne rok (zamiast dwóch lat), a liczba dokumentów zostanie ograniczona. Zniesiono wymóg realizacji przyłączenia OZE w 48 miesięcy, jednocześnie przewidziano gwarancję mocy w określonych godzinach i preferencyjne ograniczenia dla instalacji stabilizujących sieć, w tym biogazowni. Według danych operatora, warunki przyłączenia w Polsce obejmują ok. 200 GW niewybudowanych mocy OZE; rząd chce ten stan uporządkować. Motyka zapowiedział skrócenie procesu przyłączeniowego z dwóch, a czasem trzech lat, do około roku–półtora.
